| Bor mucizesi gündeme gelir mi? |
|
|
|
|
Ben gazeteciliğe başladığımda, yani 40 yıl önce, bir bilim adamı, “bor ve bor ürünlerinin ne kadar önemli olduğunu” anlatmış, ben de hayran kalarak, “Bor mucizesi hayatımızı değiştirecek” diye bir haber yapmıştım. Manşetlik bir haber bulduğum için heyecanlıydım. Ertesi gün, gazetemizin Genel Yayın Yönetmeni Necati Zincirkıran, haberimi, “Oğlum, bu bor işi ben bildim bileli var ama bir mucizesi olmadı” diyerek çift sütun küçük bir haber olarak kullandı. Geçenler de, Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyeleri Prof. Dr. Sait Gezgin ve Prof. Dr. Mehmet Babaoğlu’nun bir açıklamalarını görmüştüm. Açıklamada, “borun tarımda yeni bir sayfa açacağını” bildiriyorlar ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler’in “mikro besleyici olarak buğday, yonca ve sarımsakta yüzde 20-30 üretim artışı sağladığını söylediği boru sahada tespit ettiklerini, bu ürünün tarımsal üretim açısından büyük önem taşıdığını” söylüyorlardı. Ülkemizde zaman zaman, özellikle kriz dönemlerinde, bor madeni, “kurtuluş mucizesi” olarak sunulduğu için, sayın profesörlerin açıklamalarını, yine “bor muhabbeti var” diye karşıladım. Sonra Bakan Güler’in adını görünce duraladım. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler, öyle “dolduruşa” gelecek ya da kamuoyunu yanlış bilgilendirecek biri değil. Demek ki, gerçekten bazı çalışmalar var diye düşündüm. Bor minerali, uygarlığın ilk zamanlarından beri bilinmektedir. Tarih boyunca, altın ve gümüş kuyumcuları tarafından akışkanlığı artırdığı için, seramikçiler tarafından ise sırlama işinde kullanılmış bir mineraldir. Mikrop öldürme özelliğinden dolayı Mısırlılar tarafından, “tedavi amaçlı ve mumyalama” işlerinde, eski Yunanlılar tarafından ise “temizlik maddesi” olarak kullanıldığı tahmin ediliyor. Bor mineralinin günümüzde, kullanılmadığı alan yok. Askeri ve zırhlı araçlarda “sertlik ve dayanıklılık” sağladığı için özellikle tercih ediliyor. Ayrıca, cam sanayiinde, ilaç ve kozmetik alanında, uzay ve havacılık sanayiinde de kullanılıyor. Daha doğrusu kullanılmadığı bir alan yok. İşte bu kadar geniş bir alanda kullanılan “mucize mineral” borun dünyadaki toplam rezervleri açısından Türkiye “ezici” bir üstünlüğe sahip. Fakat şu an itibariyle, dünyada bir rezerv sıkıntısı bulunmuyor. Eğer bor tüketimi, şu anki hızıyla giderse, daha 150 yıl kadar Türkiye’deki rezerve ihtiyaç duyulmayacaktır. Bilim adamlarının “21. yüzyılın petrolü” diye tanımladığı ve uzay teknolojisinden, bilim sektörüne, nükleer teknolojiden savaş sanayisine kadar pek çok alanın vazgeçilmez hammaddesi durumunda olan Anadolu’daki bor yataklarının bulunuşu ve işletilmesi Romalılar devrine rastlar. Bu zengin bor yataklarının, sanayi devrimlerinin başladığı 18. yüzyılın ikinci yarısından bugüne kadar geçen süreçte ülkemiz madenciliğinde pek önemli bir yeri olmamıştır. Balıkesir’deki Boraks madenlerinin işletme imtiyazı padişah fermanıyla, “Desmazüres” adlı bir Fransız’a verilmiştir. 1856 yılından, bor madenlerinin devletleştirilmesi tarihi olan 1978 yılına kadar geçen sürede, muhtelif yerli ve yabancı şirketler, ürettikleri tüm bor cevherlerini bir lira vergi ödemeden yurt dışına çıkarmışlardır. Türkiye’de bor endüstrisi kurma yoluna gitmemişlerdir. O tarihlerde bir ton bor minerali 20 dolar fiyatla yurt dışına çıkarılan bu cevherlerin, devletleştirmeden sonra tonu 400 dolara yükselmiştir. Dünyadaki bor pazarının yaklaşık yüzde 65’lik payı US Borax şirketine, yüzde 21’lik kısmı ise bizim Eti Holding’e ait. Rezervimiz yüksek, pazarın ikinci büyük pay sahibiyiz ama bordan elde etmemiz gereken gelir çok düşük. “21. yüzyılın petrolü” diye adlandırılan bu nimetten bu kadar düşük seviyede yararlanmamız oldukça üzüntü verici. Çünkü, biz ham olarak bor ihraç ediyoruz, bor pazarının gelirinin büyük bir bölümünü alan US Borax şirketi, katma değeri daha yüksek, yani işlenmiş bor ürünleri satıyor. İnşallah Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler’in başlattığı projeler, gerçekleşir de ham haldeki değeri 1 trilyon dolar, işlendiği zaman 6-7 trilyon dolara ulaşan bor madenlerimiz, bize zenginlik getirir. |
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
  |
| YAZARIN DİĞER YAZILARI |
|---|
|
|
